http://cjitl.org

Konferensia ba Paz Iha Inglatera

CJITL flash, Prezidente Republika, Jose Ramos-Horta, hetan konvite hodi sai nudar bainaka honorariu iha konferensia joventude Peacejam ne’ebe hala’o iha Universidade Bradford, Inglatera.

Iha konferensia ne’e, Xefe Estadu hato’o ninia palestra ho topiku dezafius hodi luta hasoru kiak no rekonsiliasaun.

Partisipasaun  Jose Ramos-Horta nian iha eventu ida ne’e nudar aktividades ida durante ninia vizita trabalho iha nasaun Inglatera iha loron Sesta-feira no Sabadu semana kotuk.

Eventu importante husi vizita ida ne’e, hala’o iha loron Sabadu, ne’ebe Xefe Estadu loke sesaun perguntas ba partisipantes sira iha konferensia refere, ne’ebe liu-liu mai husi joventude sira.
   
Iha parte seluk husi vizita ne’e, Xefe Estadu mos hala’o sorumutu ida iha loron Sesta-feira semana kotuk ho reprezentante husi instituisaun Amnestia Internasional Claudio Cordone – Sekretariu Jeral interino, no Isabelle Arradon.

Estabelesementu husi justisa kriminal internasional iha Timor-Leste sai nudar topiku importante iha sorumutu ne’e, inklui mos asuntu sira seluk, hanesan kriasaun husi mekanismu ida hodi buka hikas ema ne’ebe lakon, nomos mekanismu hodi fo liberdade.
   
Kona-ba asuntu hodi buka ema ne’ebe lakon, Laureadu Nobel da Paz ne’e hato’o ninia suporta ba ideia hodi dezenvolve mekansimu ida ne’ebe tuir mai bele promove husi instituisaun Amnestia Internasional.

Xefe Estadu mos loke atensaun legalidade ba kistaun hodi fo liberdade iha nasaun Timor-Leste no nesesidade hodi hare-ba konseptu “justisa” no “impunidade” iha dalan ne’ebe laos bazeia deit ba konseptu akademiku.

Ramos-Horta mos la haluha fo importansia kona-ba oinsa atu halo analiza no estudu ida kona-ba esperensia husi nasaun seluk ne’ebe moris iha ambiente ditadura no guerra sivil nia laran hanesan; Portugal, Chile, ou Mozambique.

Iha konferensia ba publiku ne’ebe hala’o iha salaun bo’ot universidade Bradford nian ne’e, hetan mos partisipasaun husi politiku na’in no diplomata sira, inklui akademiku no estudantes sira.

Iha eventu ne’e, Laureadu Nobel da Paz ne’e mos fo referensia kona-ba esperensia husi nasaun Myanmar nian ne’ebe hatudu ba realidade katak solusaun ba problema depende ba dialogu entre parte hotu ne’ebe involve iha konflitu, la’os fo sansaun ida ne’ebe bele afeita ba vida husi populasaun sira ne’ebe inosente.

   
Prezidente Republika mos fo hanoin hikas ba esperensia Timor-Leste nian iha tempu luta ba liberdade hodi ne’ebe Timor-oan sira sempre kaer prinsipiu rezistensia nian ida hodi labele halo atakes ba ema ne’ebe inosente.

   
Prezidente mos espesialmente mensiona kona-ba relasaun pozitivu durante ne’e entre Timor-Leste no nasaun vijinho Indonezia ne’ebe kontribui ona ba dame no estabilidade iha nasaun laran.

Horta  mos hatutan katak objektivu Timor-Leste nian mak atu oinsa bele fo kontribuisaun ne’ebe aktivu iha nivel rejional no internasional, hodi nune’e bele sai nudar membru  ASEAN iha tempu badak.
   
Iha vizita ne’e, Prezidente Republika mos hala’o sorumutu ho Timor-oan sira ne’ebe durante hala’o hela sira nia estudu iha Inglatera.

Ba estudantes hirak ne’e, Xefe Estadu esplika kona-ba situasaun iha Timor-Leste no fo mos hanoin ba sira atu uja oportunidade ida ne’e hodi aprende kona-ba esperensia oi-oin hodi nune’e sira mos bele fo sira nia kontribuisaun ba rekonstrusaun nasional.

Iha sorumutu ho Xefe Estadu ne’e, estudantes hirak ne’e hato’o sira nia prekupasoes iha area edukasaun, desportu, nomos profesionalismu husi institusoes sira iha Timor-Leste.
   
Iha vizita ne’e, Prezidente Republika  mos hala’o entrevista ho media  BBC World Service Burma, Daily Telegraph, no ajensia Lusa.
   
Iha loron domingo, Ramos-Horta mos hala’o sorumutu ho profesora/es Peacejam nian  no kolaboradores sira seluk ne’ebe aprezenta mos sira nia projetus balun molok seremonia iha universidade Bradford ne’e ramata.

Iha loron 7 to’o 10 Marsu 2010, Xefe Estadu kontinua ninia viajen ba nasaun Irlanda.

Alende ne’e, Laureadu Nobel da Paz ne’e mos sei hato’o ninia palestra iha Konselhu Direitus Humanus iha Jenebra, Suiza.

Ikus mai Prezidente Republika mos sei hala’o vizita estadu ba nasaun Japaun to’o loron 20 Marsu 2010. (*/CJITL)