http://cjitl.org

IDP balun halo falsu dadus atu hetan osan PDF Print E-mail
Written by Gil Silva   
Tuesday, 24 June 2008

Husi: Pelagio Doutel no Atay Alves

Repoter CJITL
Some IDPs are falsifying data to get payments
Ema balun ne’ebe simu ona osan husi governu atu muda sai husi kampu refujiadu ba fali sira nia hela fatin, bosok ona atu hetan osan, tuir xefe suku balun ne’ebe familiar ho sira nia ambiente.

Governu hateten katak sira seidauk iha statistiku ida konaba refujiadu balun ne’ebe karik bosok ona, maibe ejiji katak karik hetan ema balun bosok, ne’e sei hetan prosekusaun ruma.

Refujiadu no ofisial sira konkorda ona katak servisu atu lori fila fali familia rihun ba rihun ba sira nia hela fatin ne’e ejijensia ida no kompleksu. Familia hirak ne’e simu osan bazeia ba kondisaun sira nia uma ne’ebe hetan estraga iha krize 2006.

Tuir dadus husi UN nian katak iha Dili, familia hamutuk 1,500 mak fila ona ba sira nia hela fatin iha fulan klaran Juñu nian, ka hamutuk pursentu 11 husi total familia 13.000 mak rejista ona iha governu.

To’o agora, osan millaun $4 mak aloka ona atu lori fila deslokadus hirak ne’e, tuir informasaun husi Ministeriu Sosial no Solidariedade. Orsamentu total ba programa ne’e hamutuk millaun $15. Hein katak programa ne’e bele hotu iha tinan ne’e nia rohan.
Ema nain rua husi refujiadu hirak ne’e ne’ebe simu ona osan mak Vincente da Silva no Bernardino de Cristo. Sira nain rua ne’e rezidente Beto nian, suku Naroman, no sira nain rua ses husi krize 2006 nian ba Rezidensia Dominicana iha Beto Barat, suku Anin-Fuik.

Sira nain rua simu duni ona osan ba estragus ba sira nia propriedade no sira rua nega katak la halo hahalok aat ruma.
“Hau rejistu uma rua (tanba) uma ruma ne’e hetan estragus iha krize laran, no hau simu ona osan hamutuk $7,500,” Vicente da Silva hateten ba CJITL. Nia hateten katak $4,500 ba uma ne’ebe nia aluga no $3,000 ba nia uma rasik. Reporter CJITL ida ba vizita suku ne’e rasik atu hare rasik kondisaun uma rua Da Silva ninian ne’e. Uma ida agora dadaun iha faze rehabilitasaun hela no ida seluk nia vidru mak rahun aat hela. Maibe Mateus Freitas Tavares, xefe suku Naroman, ne’ebe vizinho ba señor Da Silva hato’o nia argumentu ba istoria ne’e. Nia hateten ba CJITL, “Sr.Vicente nia uma ida deit mak hetan estragus. Uma ida nia aluga ne’e mak hetan estragus maibe ida ninian rasik ne’e nia harii molok krize ne’e nafatin hela. Nia uma rasik ne’e seidauk hotu.”

Ajente Polisia ida husi suku ne’e, ne’ebe lakohi temi nia naran, konkorda ho xefe suku.

“Vicente nia uma ida be aluga ne’e mak hetan estragus maibe laos ida ninia rasik ne’e. Nia uma seidauk iha kalen no janela molok krize no laiha ema ida mak hela. Nia uma rasik ne’e harii seidauk hotu laos hetan estragus.,” katak ofisial ne’e.

Bainhira husu konaba akuzasaun hirak ne’e, Da Silva nega tiha, hateten katak ema ne’ebe halo akuzasaun ba nia ne’e karik senti la gosta tanba nia simu osan ne’e.

Iha kazu seluk ne’ebe karik la hanesan, nia maluk Bernardino de Cristo konfirma katak nia simu tiha ona osan $500. “Hau simu tiha duni ona osan ne’e. Hau nia janela hetan estragus no hau troka tiha ona.,” nia hateten.

Nia viziñu sira hateten katak sira lahatene tanba saida mak nia simu ona osan ne’e, tanba estragus ba nia uma la aat liu no nia mos iha relasaun diak ho joven sira iha suku laran.

“Hau la kompreende prosesu ne’e lao oinsa, tanba Bernardino nia uma ne’e la aat maibe nia mos simu osan husi governu,” katak xefe suku viziñu ne’ebe lakohi atu temi nia naran.

“Hau la satisfás liu, tanba se ita nia uma hetan estragus, ita serve duni atu hetan osan. Maibe nia uma la hetan estragus mos hetan osan. Ida hanesan ita bosok ona governu.,” katak xefe ne’e.

Xefe suku Naroman, Tavares hateten katak Bernardino nunka iha problema ho viziñu sira, tanba ne’e nia la kompreende tanba saida mak nia tenke sai refujiadu primeiru iha fatin ne’e.

“Durante krize, Bernardino livre lao ba-mai,” katak Tavares. Hahu husi neba, “loro-loron nia ba serbisu hanesa suru rai henek iha mota laran no dalaruma nia toba iha uma, dalaruma iha tenda kampu refujiadu. Nia relasaun ho joven sira iha ne’e mos diak hela.”
Leopoldinho da Silva, koordinador kampu Jardim hateten ba CJITL iha Abril katak prosesu halibur dadus ne’ebe halo husi ekipa Ministeriu solidariedade ne’e la efetivu tanba nunka involve koordinador kampu refujiadu no refujiadu sira, tanba dalan ne’e bele fo tempu ba ema liur atu halo falsu dadus.

Amandio Amaral Freitas, Diretor nasional ba asistensia social, hateten ida ne’e los duni katak dalaruma ekipa MSS ne’e la inklui xefe komunidade sira, tanba bainhira sira halao serbisu, sira labele hetan xefe hirak ne’e.
Refujiadu sira seluk laiha problema ho sistema ida ne’e. Florindo Jose Da Costa, refujiadu ida ne’ebe hela iha kampu Ospital Nasional bainhira hetan intervista iha fulan Maio, katak nia simu ona osan hanesan buat ne’ebe nia hein hafoin tuir tiha intervista husi parte ministeriu.

Maibe, nia dehan katak nia seidauk bele fila uma.

Da Costa hateten katak nia hetan obrigasaun tenke ba hela iha uma provizoriu iha merkadu Becora tanba bainhira nia fila ba nia hela fatin iha stasaun Becora, nia viziñu sira lasimu nia.

Problema ne’ebe henesan mos akontese iha suku 12 Outubro iha Taci-Tolu. Bainhira familia sira husi nia maun Antonio no Marcelino Soares nian koko atu fila ba hela fatin ida uluk husi kampu refujiadu Jardim, sira hetan tuda.

Xefe suku Joao Francisco Soares Dias hateten katak problema tanba sala kompreensaun ba malu, no asidente ne’e akontese tanba governu la halao nia serbisu didiak.


“Ida ne’e ministeriu nia frakeza ne’ebe iha intensaun atu reintegra fali sira mai iha ne’e, tanba sira laiha konsiderasaun ida ba hau hanesan xefe suku ida. Ami hatene katak ema husi suku ne’e sei fila mai maibe ami lahatene los bainhira, tanba ne’e asidente ida ne’e akontese.,” katak Dias iha nia rezidensia Taci-Tolu.

Nia hateten katak durante krize, ema seluk tama fali tiha ba Soares nia uma ne’ebe husik hela, no sira hakfodak bainhira uma-na’in fila fali la ho atensaun ruma antes.

Maibe, hanesan autoriedade lokal ida, nia esforsu atu bele rezolve problema ne’e no to’o ikus susesu duni. Nia hateten katak familia rua ne’e sei fila ba hela fatin iha tempu badak.

Dias mos hateten katak nia koko atu normaliza situasaun iha nia suku hodi ejiji prezensa seguransa nian iha nia area. No tuir observasaun reporter ne’e rasik, Polisia estabelese ona postu seguransa iha area neba.

Iha loron 19/06/08, reporter CJITL dadalia ho direitor nasional Umanitariu no Sosial, Amandio Freitas, hateten katak seidauk iha keixa ruma husi komunidade konaba membru IDP balun ne’ebe halo falsu dadus.

Nia mos kestiona katak parte governu nian agora dadaun kria hela mediasau ka dialogu entre komunidade iha bairo ho membru IDP ne’ebe sei hela iha uma provizoriu atu nune’e bele fila lalais.

Bainhira reporter CJITL husu karik komunidade ne’ebe okupa hela uma membru IDP ne’e mos sei hetan tulun orsamentu rekoperasaun, Amandio hateten katak governu sei buka alternative hodi defini asuntu ne’ebe refere tanba prosesu ne’e depende ba kazu tanba ne’e nia seidauk fo klaru katak atu hetan tulun ka lae.





Last Updated ( Wednesday, 16 July 2008 )
 
< Prev   Next >
  Thursday, 09 September 2010

Sepakbola

  • Capello Pensiun Usai Euro 2012? 9 Sep 2010 | 7:26 am

    Fabio Capello memberikan sedikit petunjuk mengenai masa depannya usai Piala Eropa 2012. Petunjuk itu menimbulkan spekulasi; apakah Capello bakal pensiun dari dunia kepelatihan?

  • Houllier Resmi Tangani Villa 9 Sep 2010 | 5:02 am

    Aston Villa akhirnya mengumumkan manajer baru mereka. Orangnya, seperti yang sudah banyak diisukan belakangan ini, adalah Gerard Houllier.

  • City 'Tulang Punggung' Inggris 9 Sep 2010 | 3:01 am

    Kendati disesaki dengan sejumlah pemain asing, Manchester City tak kehilangan identitasnya sebagai klub Inggris. Terbukti beberapa pemainnya kini mulai menjadi andalan di timnas Inggris.

  • Jual Huntelaar, Milan Dikritik 9 Sep 2010 | 2:31 am

    Apa yang ditunjukkan Klaas-Jan Huntelaar belakangan membuat AC Milan dihujani kritik. Melihat ketajamannya di laga internasional, keputusan Rossoneri menjualnya pun dipertanyakan.

Kompainia Hira Mak Iha Timor Leste?

User Login Form

Who's Online

We have 19 guests online
None
Total Members : 1048
Latest Member : AEagustina
Today : 1 Registers
This month : 24 Registers

Powered by

Advertisement

Teki Tabloids

Polls

Aderito de Jesus, Sei Brani Kombate Korupsaun Ka Lae?
 

CJITL Faces

  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face
  • CJITL Face